Chưa có tên cho tình trạng của mình là giai đoạn rất khó chịu. Có vài thứ làm nó ngắn hơn và dễ hơn, và có một thứ tuyệt đối nên tránh.
Vì sao có ca chưa rõ lâu
- Nhiều tình trạng có dấu hiệu giống nhau ở giai đoạn đầu
- Việc loại trừ dần mất thời gian
- Có tình trạng chỉ rõ khi đã thay đổi theo thời gian
- Nên phải theo dõi mới thấy
- Mục thứ ba là lý do ít ai được giải thích
Mục thứ ba là điều đáng biết nhất, và nó làm việc chờ có ý nghĩa hơn.
Việc hữu ích nhất mình làm được
- Ghi chép diễn biến theo thời gian
- Ngày, dấu hiệu, mức độ
- Và việc gì làm nó nặng hay nhẹ hơn
- Bản ghi đó là thông tin không có trong tờ kết quả nào
- Và nó thường là thứ giúp ra chẩn đoán
Mục cuối là lý do đáng làm nhất, và nó là phần chỉ mình làm được.
Điều nên tránh
- Đi nhiều nơi rời rạc mà không nơi nào có hồ sơ đầy đủ
- Khi đó mỗi nơi bắt đầu lại từ đầu
- Xét nghiệm bị làm lại
- Và không ai thấy được chiều thay đổi theo thời gian
- Mục cuối là mất mát lớn nhất
Mục cuối là điều đáng nhấn, vì chiều thay đổi thường là mấu chốt của chẩn đoán.
Cách làm thay thế
- Chọn một nơi làm nơi tổng hợp
- Mọi kết quả từ nơi khác đều mang về đó
- Xin bản sao mọi kết quả cho chính mình
- Và giữ một bộ hồ sơ đầy đủ của riêng mình
- Mục cuối là thứ không mất được
Mục đầu là quyết định quan trọng nhất, và nó nên làm sớm chứ không để tự nhiên.
Bốn câu hỏi ở mỗi buổi khám
- Đang nghi những khả năng nào
- Bước tiếp là gì
- Mốc nào thì đánh giá lại
- Dấu hiệu nào thì phải quay lại ngay
- Bốn câu đó giữ cho quá trình không trôi
Mục thứ ba là câu quan trọng nhất, vì không có mốc thì việc chờ thành vô định.
Về câu "đang nghi những khả năng nào"
- Câu trả lời cho mình thấy quá trình đang đi đâu
- Và cho biết còn bao nhiêu khả năng phải loại
- Nó làm việc chờ dễ chịu hơn
- Vì mình biết mình đang ở đâu
- Mục thứ ba là lợi ích thật
Mục thứ tư là điều đáng nhất, và cảm giác không biết mình đang ở đâu là phần khó nhất.
Về việc loại trừ dần
- Nhiều xét nghiệm làm để loại một khả năng, không để tìm ra ngay
- Nên kết quả bình thường cũng là tiến triển
- Hỏi xét nghiệm này loại được khả năng nào
- Câu trả lời đó làm kết quả bình thường có nghĩa
- Mục thứ hai là cách hiểu đúng
Mục thứ ba là câu nên hỏi mỗi lần, và nó đổi hẳn cảm giác khi nghe "bình thường".
Khi nào nên xin hội chẩn
- Khi đã qua mốc đánh giá mà vẫn chưa rõ
- Khi các kết quả không khớp nhau
- Khi dấu hiệu nặng dần mà chưa có hướng
- Và khi mình đã đi nhiều nơi mà chưa ai tổng hợp
- Mục cuối là nhóm cần nhất
Mục cuối cần nhất vì đó chính là lúc một buổi tổng hợp có giá trị lớn nhất.
Về phần tâm lý của giai đoạn này
- Không biết mình bị gì là tình trạng gây lo thật
- Đó là phản ứng bình thường
- Nói với người mình tin
- Và nếu nó kéo dài, ảnh hưởng tới sinh hoạt, thì tìm hỗ trợ chuyên môn
- Mục thứ hai là chỗ không cần biện minh
Mục thứ tư là việc đáng làm, và nó đứng ngang với phần tìm chẩn đoán.
Về việc tự tra trên mạng
- Tra để biết từ ngữ và để hỏi tốt hơn thì có ích
- Tra để tự chẩn đoán thì thường gây lo vô ích
- Mang câu hỏi tìm được đi hỏi, đừng mang kết luận
- Và ghi câu hỏi ra giấy để không quên
- Mục thứ ba là cách dùng đúng
Mục thứ hai là chỗ hay hỏng, và nó là nguồn lo lớn hơn cả bệnh trong nhiều trường hợp.
Nếu mình được nói là "không tìm ra gì"
- Hỏi nghĩa là đã loại được những gì
- Hỏi còn khả năng nào chưa loại được
- Hỏi bước tiếp là gì hoặc là theo dõi tới mốc nào
- Và hỏi dấu hiệu nào thì quay lại ngay
- Mục đầu là câu đổi hẳn nội dung câu trả lời
Mục đầu là cách biến một câu kết thúc thành một bước tiếp, và nó đáng hỏi.
Nếu quá trình kéo rất dài
- Xin một buổi riêng để cùng xem lại toàn bộ
- Mang bản ghi diễn biến của mình
- Xin nhìn lại từ đầu thay vì tiếp tục từng bước
- Và đề nghị hội chẩn nếu chưa có
- Mục thứ ba là điều đáng nhất
Mục thứ ba đáng nhất vì nhìn lại từ đầu đôi khi thấy điều mà từng bước lẻ không thấy.
Dấu hiệu phải đi cấp cứu, không chờ chẩn đoán
- Đau ngực hoặc khó thở
- Yếu một bên người, nói khó, méo miệng
- Sốt cao kèm lú lẫn
- Chảy máu không cầm được
- Đau dữ dội khác thường hoặc sụt cân nhanh
Chưa có chẩn đoán không phải lý do để chờ, và đây là nhóm đi ngay nơi gần nhất.
Điều mình có quyền biết
- Đang nghi những khả năng nào, và đã loại được những gì
- Xét nghiệm này làm để loại khả năng nào
- Bước tiếp là gì, và mốc nào đánh giá lại
- Dấu hiệu nào thì phải quay lại ngay
- Và ai là nơi tổng hợp hồ sơ của tôi
Mục cuối là câu nên chốt sớm, và nó tránh được việc mất dấu quá trình.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao có ca chưa rõ chẩn đoán lâu?
Vì nhiều tình trạng có dấu hiệu giống nhau ở giai đoạn đầu, và việc loại trừ dần mất thời gian. Có tình trạng chỉ rõ khi đã thay đổi theo thời gian, nên phải theo dõi mới thấy.
Việc hữu ích nhất mình làm được là gì?
Ghi chép diễn biến theo thời gian: ngày, dấu hiệu, mức độ, và việc gì làm nó nặng hay nhẹ hơn. Bản ghi đó là thông tin không có trong tờ kết quả nào, và nó thường là thứ giúp ra chẩn đoán.
Điều nên tránh là gì?
Đi nhiều nơi rời rạc mà không nơi nào có hồ sơ đầy đủ. Khi đó mỗi nơi bắt đầu lại từ đầu, xét nghiệm bị làm lại, và không ai thấy được chiều thay đổi theo thời gian.
Nên hỏi gì ở mỗi buổi khám?
Đang nghi những khả năng nào, bước tiếp là gì, mốc nào thì đánh giá lại, và dấu hiệu nào thì phải quay lại ngay. Bốn câu đó giữ cho quá trình không trôi.